Baza wiedzy o druku 3D

Większość wydruków powstaje w technologii FDM (ang. Fused Deposition Modeling). Drukarka podgrzewa filament, czyli tworzywo w postaci żyłki, i dyszą nakłada je warstwa po warstwie na stół roboczy, aż powstanie cały model.

Każdy wydruk FDM składa się z trzech elementów:

• Ściany (obrysy) — zewnętrzna „skorupa” modelu. To one w największym stopniu decydują o wytrzymałości i wyglądzie.
• Warstwy górne i dolne — pełne powierzchnie, które zamykają model od góry i od dołu.
• Wypełnienie — wewnętrzna struktura (np. kratka albo plaster miodu), dzięki której model jest lekki, a zarazem sztywny.

Model rośnie warstwami, dlatego na jego bokach widać delikatne linie, a wytrzymałość zależy od kierunku obciążenia: wydruk najłatwiej rozdzielić wzdłuż warstw. Ułożenie modelu na stole ma więc znaczenie — piszemy o tym w rozdziale o parametrach wydruku.

Żywica (druk SLA/MSLA) to inna technologia: model powstaje z ciekłej żywicy utwardzanej światłem. Daje bardzo gładką powierzchnię i najdrobniejsze detale, ale wydruki są bardziej kruche i wrażliwe na promieniowanie UV. Sprawdza się przy figurkach, miniaturach i precyzyjnych modelach.

Materiał dobieraj do tego, gdzie i jak wydruk będzie używany, a nie tylko do wyglądu. W tabeli zebraliśmy materiały dostępne w kalkulatorze wyceny. Szczegółowe opisy filamentów znajdziesz na stronie Rodzaje filamentów.

Pięć pytań, które pomagają wybrać materiał:

1. Czy wydruk będzie stał na słońcu albo na zewnątrz? Wybierz PETG zamiast PLA.
2. Czy będzie narażony na temperaturę powyżej 50°C (samochód, okolice grzejnika lub silnika)? Wybierz ABS.
3. Czy ma się zginać, amortyzować albo uszczelniać? Wybierz TPU.
4. Czy będzie pracował mechanicznie (tarcie, obroty, zatrzaski)? Wybierz PETG albo Nylon.
5. Czy liczą się przede wszystkim detale i gładka powierzchnia? Wybierz żywicę albo PLA z cienką warstwą.

Jeśli żadne pytanie nie pasuje, a model ma po prostu dobrze wyglądać w domu, PLA będzie najtańszym i najładniejszym wyborem.

Ten sam model można wydrukować na wiele sposobów. Najważniejsze ustawienia wpływają jednocześnie na wytrzymałość, wygląd, czas druku i cenę:

• Wypełnienie — procent wnętrza modelu wypełniony tworzywem. Do dekoracji wystarcza 10–20%, do przedmiotów codziennego użytku 20–40%, a do części obciążonych mechanicznie 50% i więcej. Większe wypełnienie to więcej materiału, czyli wyższa cena i dłuższy druk. Wypełnienie wybierasz w kalkulatorze wyceny.
• Liczba ścian — grubsza skorupa często zwiększa wytrzymałość bardziej niż samo wypełnienie, zwłaszcza na krawędziach i w otworach montażowych.
• Wysokość warstwy — standardowo ok. 0,2 mm. Cieńsza warstwa (0,12–0,16 mm) daje gładsze boki i lepsze detale, ale wydłuża druk.
• Ułożenie na stole — model układamy tak, aby główne obciążenie nie działało w poprzek warstw, a podpór było jak najmniej. Przy częściach technicznych napisz w uwagach do zamówienia, w którą stronę element będzie obciążony.

Jeśli model przygotowujesz samodzielnie, kilka zasad oszczędzi rozczarowań:

• Grubość ścianek — co najmniej ok. 1,2 mm; elementy, które mają coś utrzymać, projektuj z grubością od 2 mm.
• Nawisy — powierzchnie pochylone o więcej niż ok. 45° od pionu wymagają podpór, które zostawiają ślady. Najlepiej ich unikać, np. fazując dolne krawędzie zamiast je zaokrąglać.
• Otwory i pasowania — otwory wychodzą zwykle minimalnie mniejsze niż w projekcie. Między częściami, które mają do siebie pasować, zostaw luz ok. 0,2–0,4 mm.
• Napisy i drobne detale — wypukłe lub wklęsłe litery powinny mieć co najmniej ok. 0,6 mm głębokości i kilka milimetrów wysokości, inaczej zleją się z warstwami.
• Duże płaskie powierzchnie — w ABS i Nylonie mogą się lekko wyginać; pomagają zaokrąglone narożniki i żebra usztywniające.

Cenę wydruku zobaczysz od razu w kalkulatorze wyceny — wystarczy wgrać model.

• Formaty — STL, OBJ, 3MF, glTF/GLB oraz STEP; plik może mieć do 60 MB.
• Jednostki — eksportuj model w milimetrach. Jeśli po wgraniu wymiary są 10 albo 25,4 raza za małe lub za duże, plik zapisano w centymetrach albo calach.
• Zamknięta bryła — model powinien być szczelny, bez dziur w siatce i luźnych, niepołączonych ścianek. Eksport z programów CAD zwykle spełnia ten warunek.
• Jedna część, jeden plik — kilka różnych elementów wgraj osobno, żeby dla każdego dobrać materiał i wypełnienie.
• Prawa do modelu — modele z serwisów takich jak Printables czy Thingiverse mają licencje. Zamawiając wydruk, potwierdzasz, że możesz go wykonać (§ 7 Regulaminu).

Nie masz pliku albo nie wiesz, czy model nadaje się do druku? Napisz do nas — doradzimy.

• Tolerancja wymiarów — w druku FDM typowo ok. ±0,2 mm; przy dużych elementach odchyłka może być nieco większa.
• Linie warstw są naturalną cechą druku FDM i najbardziej widać je na zaokrągleniach i skosach.
• Ślady podpór — w miejscach podparcia powierzchnia jest bardziej szorstka.
• Kolor — odcień na ekranie może się nieco różnić od rzeczywistego filamentu, a kolejne partie materiału minimalnie różnią się między sobą.

Takie nieznaczne odchylenia wynikają z technologii druku przyrostowego i nie są wadą produktu (§ 7 Regulaminu). Jeśli potrzebujesz bardzo dokładnego pasowania, napisz o tym w uwagach do zamówienia.

• Mycie — w letniej wodzie z łagodnym detergentem. Nie wkładaj wydruków do zmywarki: wysoka temperatura może je odkształcić, szczególnie te z PLA.
• Ciepło — nie zostawiaj wydruków z PLA w nagrzanym samochodzie ani przy grzejniku.
• Słońce — do stałego użytku na zewnątrz wybieraj PETG; PLA i żywica tracą tam kolor i wytrzymałość.
• Kontakt z żywnością — między warstwami wydruku FDM są mikroszczeliny, z których trudno usunąć zabrudzenia. Nie polecamy wydruków do wielokrotnego kontaktu z żywnością (kubki, deski do krojenia, pojemniki na wilgotne produkty).
• Małe dzieci — drobne wydruki trzymaj poza ich zasięgiem, bo mogą zostać połknięte.